Bieg po Nowe Życie

Transplantacja, inaczej przeszczepienie, to zabieg polegający na pobraniu narządu, tkanki lub komórek od dawcy i wszczepieniu go do organizmu biorcy. To metoda, która ratuje życie osób ze skrajną niewydolnością narządów.  Lekarze przeszczepiają w Polsce zarówno narządy od dawców zmarłych, jak i od dawców żywych.

O tym, czym jest i czemu służy transplantacja narządów opowiada prof. Roman Danielewicz – przewodniczący Krajowej Rady Transplantacyjnej.

Od dawców zmarłych przeszczepia  się: serce, płuca, wątrobę, nerki, trzustkę i jelito. Transplantolodzy wykonują także jednoczesne transplantacje więcej niż jednego narządu. Najczęściej to jednoczasowa transplantacja nerki i trzustki u pacjentów z cukrzycą. W przypadku niektórych chorób np. amyloidozy, konieczna może być transplantacja serca i wątroby, w przypadku mukowiscydozy – płuc i wątroby. Transplantolodzy przeszczepiają także jednocześnie płuco i serce, nerkę i serce, nerkę i płuco, nerkę i wątrobę. Od zmarłych dawców przeszczepia się także kończyny górne oraz rogówki, jak również pobiera się przeszczepy skóry, chrząstki, ścięgien czy kości wykorzystywane w ortopedii, czy chirurgii.

O swojej historii walki z chorobą i życia z nowym narządem opowiada Rafał.

Od żywych dawców przeszczepia się w Polsce nerki i fragmenty wątroby. Żywymi dawcami mogą być krewni w linii prostej (rodzice – dzieci – dziadkowie), rodzeństwo, osoby przysposobione (adoptowane) lub małżonkowie (mówimy tu o pokrewieństwie genetycznym lub prawnym). Ponadto dawcami mogą być osoby spokrewnione emocjonalnie, jeżeli ich decyzję o donacji uzasadniają szczególne względy osobiste  (np. partnerzy czy przyjaciele biorcy). W tym drugim przypadku niezbędne jest uzyskanie pozytywnej opinii Komisji Etycznej przy Krajowej Radzie Transplantacyjnej i następnie zgody Sądu Rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dawcy. Przeszczepienie nerki od dawcy żywego daje lepsze efekty, niż transplantacja od zmarłego dawcy. Przeszczepienie od żywego dawcy daje wyjątkową możliwość wyboru czasu przeszczepienia, czasem nawet jeszcze przed rozpoczęciem dializ. Jeżeli dawcą jest najbliższy krewny, to zgodność genetyczna pomiędzy dawcą i biorcą jest zazwyczaj wysoka. Bardzo ważne jest również to,  że od chwili pobrania do przeszczepienia upływa co najwyżej kilka godzin, co ma istotny wpływ na jakość przeszczepionego narządu i zapewnia dobry wynik odległy – lepszy, niż w przypadku nerki pobranej od dawcy zmarłego.

Posłuchajcie historii dawcy i biorcy rodzinnego. Magdy i Mirka oraz Klaudii i Czarka.

Mimo, że prawo w Polsce pozwala pobrać narządy od zmarłego, który za życia nie wyraził sprzeciwu, lekarze zawsze rozmawiają z rodziną zmarłego i pytają, czy za życia nie wyraził on takiego sprzeciwu ustnie. Często rodzina nie wie, jaka jest wola zmarłej bliskiej osoby, bo nigdy nie było rozmów na ten temat. Dlatego tak pomocne jest świadectwo woli – deklaracja chęci oddania narządów po śmierci noszona w portfelu, która pomaga rodzinie zmarłego oraz lekarzom w uszanowaniu jego woli, zaakceptowaniu decyzji i tym samym pomocy osobie, która czeka na drugie życie. Porozmawiajmy z naszymi bliskimi o tym, że nosimy przy sobie świadectwo woli – to bardzo ważne. Jeśli jesteś osobą pełnoletnią, nie musisz nigdzie zgłaszać, że chcesz po śmierci przekazać swoje narządy oczekującym na przeszczep. Przed pobraniem narządów od osoby małoletniej lekarze pytają o decyzję rodziców lub opiekunów prawnych. Mogą oni wyrazić sprzeciw za życia dziecka.

Jeżeli osoba nie chce, by po śmierci jej narządy były przeszczepiane innym, ma w Polsce prawo sprzeciwu. W takim przypadku musi zgłosić swoją decyzję w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów pobierając oświadczenie ze strony poltransplant.org.pl, wypełniając je i wysyłając w formie pisemnej na adres Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji Poltransplant. Można także nosić w portfelu własnoręcznie podpisane oświadczenie sprzeciwu. Osoba małoletnia powyżej szesnastego roku życia może samodzielnie zgłosić sprzeciw i w takim przypadku nie można pobrać jej narządów.

Działania prospołeczne i edukacyjne Biegu po Nowe Życie stały się w ciągu 15 lat jednym z istotnych czynników wzrostu liczby donacji i przeszczepień w Polsce. Rok 2025 był kolejnym z rzędu rekordowym w historii polskiej transplantologii – przeszczepiono łącznie od dawców zmarłych i żyjących 2404 narządy. Polska transplantologia osiągnęła także ważny wynik przeszczepień od osób żyjących – 106, w tym 69 nerek i 37 fragmentów wątrób. Nie można jednak zapominać, że 1748 osób zgodnie z Krajową Listą Oczekujących oczekuje na przeszczepienie.

Bieg po Nowe Życie to zespół całorocznych działań, których osią od 15 lat są trzy marsze w formule nordic walking, marsze sztafetowe na symbolicznym dystansie, z udziałem autorytetów polskiej medycyny transplantacyjnej, aktorów, muzyków artystów, sportowców, przedstawicieli nauki i mediów, młodzieży szkół ponadpodstawowych, którzy spotykają się z osobami po przeszczepieniu z całej Polski. Osoby te pokazują ludziom zdrowym, że po transplantacji można wrócić do normalnego życia i sprawności fizycznej. Dotychczas odbyło się 30. edycji wydarzenia – marszów nordic walking, piętnaście w Wiśle, dwanaście w Warszawie, dwa w Gdańsku oraz Bieg po Nowe Życie ONLINE. Bieg po Nowe Życie niezmiennie skupia uwagę na jednym z najważniejszych tematów współczesnego społeczeństwa – donacji i transplantacji narządów. Wzmacnia świadomość społeczną pokazując, jak ważne są świadectwa woli i rozmowa z bliskimi o decyzji, dzięki której nasze narządy po śmierci mogą dać komuś drugie życie. Współtwórcą i ambasadorem wydarzenia jest Przemysław Saleta, który 19 lat temu oddał nerkę swojej córce Nicole, jego historię możecie posłuchać tu:

Bieg po Nowe Życie to przede wszystkim osoby po przeszczepieniu. To dla nich i o nich jest to wydarzenie. Osoby po przeszczepieniu pokazują ludziom zdrowym, że po transplantacji można wrócić do normalnego życia i sprawności fizycznej. Ich wzruszające i niekiedy dramatyczne historie budują przekaz Biegu po Nowe Życie – wydarzenia, w którym w ciągu 15 lat wzięło udział ponad 7000 osób, ponad 370 gwiazd ze świata filmu, teatru, telewizji, sportu, muzyki i mediów oraz 200 autorytetów medycyny transplantacyjnej i dziedzin pokrewnych i ponad 440 osób po przeszczepieniu. Są to osoby po transplantacji – serca, nerki, trzustki, wątroby, płuc, szpiku i rogówki. Na starcie Biegu po Nowe Życie od 2011 roku stanęło 2007 trzyosobowych /od 22. edycji czteroosobowych/ sztafet. 121 mediów wystawiło w wydarzeniu swoje drużyny. Do Biegu po Nowe Życie dołączyło także 38 instytucji kultury, związków sportowych, szkół wyższych, fundacji i stowarzyszeń oraz młodzież ze szkół ponadpodstawowych Śląska, Warszawy i Gdańska.

Dzięki zasięgowi i przesłaniu Bieg po Nowe Życie wpisał się na listę najważniejszych polskich kampanii społecznych.

Co robi dla donacji i transplantacji Bieg po Nowe Życie – popatrzcie

I jeszcze dwie wzruszające historie – Magdy i Tomka: